(تأثير ݒذيرى برخى از شاعران از دو بيتى فارسى)

چکیده

دوبیتی (نام دیگر:فهلویات) از قالب های ریشه دار شعر پارسی است. دوبیتی شعری یازده هجایی مرکب از چهار مصرع است که همه بر یک قافیه (جز مصرع سوم که آوردن قافیه در آن اختیاری است) می باشند. دوبیتی وزن تکامل یافته و عروضی شده نوعی از ترانه های دوازده هجایی قدیم ایران است. نامدارترین وزن دوبیتی بحر هزج مسدّس مقصور (مفاعیلن مفاعیلن مفاعیل) و مشهورترین شاعر بر وزن نام برده، باباطاهر عریان است. باباطاهر و فایز دشتی بزرگترین دوبیتی سرایان ایرانی اند.دوبیتی یکی از قوالب اصلی شعر فارسی است که با وصف آنکه فقط دوبیت دارد، اما دنیایی از معنی در آن جای میگیرد، که مصرع اول و دوم و چهارم آن هم قافیه و دارای یک ردیف می باشد. حرف آخر و اصلی را معمولا در مصرع چهارم بیان می کنند. از خصوصیات این قالب این است که شعرهای عاشقانه محلی با آن بیان می شود (ستايشگر، 1381، ص 464).

که از این میان می‌توان به فهلوی نامدار شیخ صفی الدین اردبیلی که به اردبیلی در سده هفتم و سده هشتم سروده شده، اشاره نمود. ابواسحاق انصاری تلمسانی (۱۲۱۲–۱۳۰۰م) فقیه و ادیب عربی اندلسی مقاله اي در علم عروض دوبیتی نگاشت و در آن فنِّ شعریِ دوبیتی در زبان فارسی و عربی را بررسی نمود (زركلى، 2002، ص33).